شاخص‌های مهم مدیریتی در اندیشه امام شهید

به گزارش خبرگزاری حوزه، در ادبیات غنی ما با این بیت معروف، زیاد سر و کار داشته‌ایم که "خوش‌تر آن باشد که سرّ دلبران / گفته آید در حدیث دیگران"

در طول سی و هفت سال رهبری و زعامت امام خامنه‌ای شهید، نوع مدیریت و هدایتگری و شیوه حکمرانی ایشان به گونه ای بوده که نه تنها دوستان بلکه حتی دشمنان قسم خورده نیز بدان اشاره و در واقع اعتراف داشته اند، کما این که این جمله "کاندولیزا رایس"، وزیر امور خارجه اسبق امریکا نشان دهنده بخشی از این حقیقت است، آن جا که می‌گوید: "رهبر ایران می‌تواند نقشه‌هایی را که بهترین ذهن‌ها، با صرف بیش‌ترین بودجه‌ها، در زمانی بسیار طولانی کشیده و مجریانی ماهر اجرای آن را به عهده گرفته‌اند، با یک سخنرانی یک‌ساعته خنثی کند. "

خاستگاه دینی و قرآنی مدیریت کلان کشور

آنچه مسلم است مدیریت و راهبری امام شهیدمان دارای مبانی و خاستگاهی است که بیش از هر چیز ریشه در معارف اسلامی و قرآنی و کلام نورانی حضرات معصومین(ع) دارد و در همین راستا باید مدیریت علمی، هوشمندانه و تخصص محور امام خامنه ای شهید را تحلیل و تفسیر کرد.

امام شهید همواره بر لزوم تلفیق تخصص و تعهد تأکید داشتند

نکته ای که دکتر داوود معماری، محقق و پژوهشگر قرآنی نیز بدان اشاره داشته و گفته است: رهبرِ شهید انقلاب معتقد بودند هر فردی که در هر سطحی مسئولیت می‌پذیرد، باید توان مدیریتی به معنای تخصصی آن را داشته باشد. در انتصابات مختلف، چه در دوره ریاست‌جمهوری و چه در حدود ۳۷ سال رهبری نظام، همواره افرادی برگزیده می‌شدند که از نظر علمی و تخصصی با حوزه مسئولیت خود هم‌خوانی و هماهنگی داشته باشند و لذا این‌ طور نبود که به جهت دینی و مذهبی بودن نظام، مباحث علمی و تخصصی مورد غفلت واقع شود. البته امام شهید ما همواره بر لزوم تلفیق تخصص با تعهد تأکید داشتند کما این که رویه خمینی کبیر نیز همین گونه بوده است.

تعهد و تخصص باید در کنار هم باشد

وی افزود: بحث تعهد و تخصص توأمان چه در انتصاب فرماندهان نظامی، مسئولان اقتصادی و متولیان سیاست خارجی و بین‌الملل و چه دیگر رده ها، همواره مورد توجه بوده چرا که فرد منتخب می بایست آشنایی کامل با اصول و روش‌های تخصصی حوزه خود داشته باشد. به همین خاطر نیز حضرت آقا در دوران رهبری خویش بارها تأکید می فرمودند که جابه‌جایی نیروها نباید صرفاً جنبه سیاسی، گروهی یا جناحی داشته باشد؛ بلکه در مسئولیت‌های کلان و مهم، باید پیش از هر چیز به صلاحیت‌های علمی و تخصصی و نیز شایستگی‌های اخلاقی و مکتبی توجه شود.

معماری همچنین توجه به اصل معنویت و تعهد ایمانی و تقوا را شاخصه مهم دیگر مدیریت از نگاه رهبرِ شهید برشمرد و گفت: برخلاف بسیاری از الگوهای مدیریتی در کشورهای دیگر، امام و رهبرِ شهیدمان در کنار تخصص، به ایمان، معنویت، تقوا، اخلاق، امانت‌داری و حتی اصالت خانوادگی افراد توجه ویژه داشتند. از نظر ایشان، مدیر شایسته باید واجد ویژگی های یک فرد مؤمن باشد.

تأسی به سیره نورانی پیامبراعظم(ص) و امیرالمؤمنین(ع)

وی با اشاره به سیره نورانی رسول الله(ص) و امیرالمؤمنین علی(ع) در این رابطه ابراز داشت: همان‌گونه که در نهج‌البلاغه می‌بینیم، امیرالمؤمنین(ع) در آن چهار سال و نه ماه حکومت، و نیز پیامبراعظم(ص) در ده سال حاکمیت در مدینه، هنگام انتصاب فرماندهان نظامی یا حاکمان شهرها، علاوه بر توان علمی و مدیریتی، حتماً به تقوا، خداترسی و امانت‌داری افراد توجه می‌کردند؛ به‌نحوی که فرد، خدا را در همه کارهای خود حاضر و ناظر بداند و در بیت‌المال خیانت نکند و عزل و نصب‌ها را بر مبنای شایسته‌سالاری انجام دهد.

این پژوهشگر قرآنی ادامه داد: این همان الگویی است که در مدیریت رهبرِ شهید نیز به وضوح دیده می‌شد. ایشان ضمن پایبندی شخصی به این اصول، همواره به مسئولان تأکید می‌کردند که تخصص بسیار مهم است، اما بدون تعهد، می‌تواند به‌جای آنکه مفید باشد، مضر واقع گردد. به دیگر سخن، چنانچه مسئولی هرقدر هم متخصص باشد، اما متعهد نباشد، تخصص او تضمین‌کننده منافع مردم و نظام نخواهد بود.

تأکید بر اهمیت نظارت مردمی

وی همچنین با اشاره به شاخصه دیگری از مدیریت در نگاه رهبر شهید انقلاب گفت: نقش‌آفرینی و نظارت مردم بر مدیران سومین شاخصه برجسته در نگاه مدیریتی رهبرِ شهید است. حضرت آقا در همه انتصابات، پس از لحاظ‌کردن تخصص و تعهد افراد، بر این نکته تأکید می‌کردند که مدیران باید نقش مردم را در تصمیم‌گیری‌ها و عملکرد خود مدنظر قرار دهند و برای نظر و انتقاد مردم اهمیت قائل شوند.

وی اضافه کرد: ایشان در رهنمودهای خویش به مدیران خاطرنشان می‌کردند که نظرات و انتقادات مردم را بشنوند، انتقادات را جدی بگیرند و پیشنهادهای مردم را در صورت منطقی بودن در برنامه‌ها مورد توجه قرار دهند؛ به‌نحوی که جهت‌گیری تصمیمات، مبتنی بر منافع مردم باشد، نه منافع شخصی یا جناحی.

برای فهم ویژگی‌های مدیریتی رهبر شهید نیاز به گذر زمان داریم

از نگاه حجت‌الاسلام و المسلمین قاسم ترخان عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، شناخت ویژگی‌های شخصیتی رهبر شهیدمان به ویژه در امر مدیریت کشور و راهبری امت نیازمند به گذشت زمان است.

وی در همین باره بیان داشت: ما در شرایط کنونی همچون کسانی هستیم که در دامنه قله ایستاده‌اند و عظمت آن را درک نمی‌کنند؛ یا مانند ماهی که در درون آب زندگی می‌کند و از ارزش آن آگاهی ندارد.

وی افزود: نگاهی اجمالی به دوران سی و هفت ساله رهبری ایشان نشان می دهد که امام خامنه ای شهید همچون امام خمینی(ره)، ایمان و اعتقاد راسخی به هدف، راه و سنت های الهی داشتند و از سویی معتقد به قدرت مردم بودند کما این که روزهای پایانی عمر شریف نیز فرمودند که اگر حادثه ای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال همین مردم را مبعوث کرده و ملت کار را تمام می کنند و این نشان از باور عمیق ایشان به خدای متعال و توانمندی مرد خداباور ایران اسلامی دارد.

باور عمیق رهبر شهید به مردم و سنت‌های الهی

حجت الاسلام و المسلمین ترخان همچنین گفت: رهبر شهیدمان در سخنان خویش بر این نکته تأکید می کردند که ولایت دارای سه بُعد حفظ پیوندهای داخلی، قطع پیوند با قطب‌های متضاد خارجی و حفظ ارتباط با قلب امت اسلامی است و در این میان نقش مردم برجسته است، چرا که حفظ انسجام مردم و مؤمنین و ضدیت آنان با استکبار و نیز پیوند مستحکم این مردم با ولی جامعه، لازمه غلبه بر فتنه ها و شرارت های دشمن است و بعد از شهادت حضرت آقا، این مساله را ما به عینه در جنگ رمضان مشاهده کردیم.